UTICAJ PREMATURITETA NA NEUROMOTORNI, KOGNITIVNI, GOVORNO-JEZIČKI RAZVOJ, PROCENJEN BAYLEY III SKALOM
DOI:
https://doi.org/10.46793/PP260209011SKljučne reči:
prematuritet, psihomotorni razvoj, praćenje rasta i razvojaApstrakt
Prevremeno rođena deca predstavljaju značajan javno-zdravstveni problem zbog velikog broja riziko-faktora koji se mogu odraziti na odstupanja u psihomotornom razvoju, dobijanju telesne mase i telesne dužine, neuroloških, neuro-hirurških problema. Prevremeno rođenje se definiše kao porođaj pre navršene 37. gestacione nedelje. Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije iz 2020. godine, oko 13,4 miliona dece godišnje se rodi prevremeno, pri čemu se u različitim zemljama učestalost kreće između 4% i 16%, što znači da se približno jedno od desetoro novorođenčadi rađa pre termina. Etiologija prevremenog porođaja je multifaktorska i obuhvata maternalne i placentarne faktore rizika. Maternalni faktori uključuju fiziološki i socijalni stres, sistemske inflamacije, komplikacije u trudnoći poput bolesti štitaste žlezde i eklampsije, nutritivne deficijencije (cink, gvožđe, folati), kratak intergravidarni period, vaginalna krvarenja, cervikalnu insuficijenciju, prethodne hirurške intervencije, višestruke trudnoće, nepovoljan indeks telesne mase, kao i upotrebu alkohola i psihoaktivnih supstanci. Placentarni uzroci obuhvataju placentu previju, abrupciju placente, horioamnionitis, komplikacije pupčane vrpce i prevremenu rupturu membrana.Zbog povećanog rizika od kratkoročnih i dugoročnih komplikacija, kontinuirano i sistematsko praćenje rasta i razvoja prevremeno rođene dece ima ključnu ulogu u pravovremenom prepoznavanju odstupanja i sprovođenju adekvatnih preventivnih i terapijskih intervencija, čime se poboljšava kvalitet života i dugoročna prognoza ove populacije.
Reference
Althabe F, Howson CP, Kinney M, Lawn J. Born too soon: the global epidemiology of 15 million preterm infants. Reprod Health. 2013;10(Suppl 1):S2. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/preterm-birth
Leena M, Bhavadharini K, Ramya A, Bhavadharani R. Preterm birth: a review of its early diagnosis and prevention. J Drug Deliv Ther. 2024;14(1):169–175. doi:10.22270/jddt.v14i1.6372
Kara K, Şahin S, Yardımcı-Lokmanoğlu B, Mutlu A. The role of the family in early intervention of preterm infants with abnormal general movements. Neurosciences (Riyadh). 2019;24(2):101–109. doi:10.17712/nsj.2019.2.20180001
Briana DD, Malamitsi-Puchner A. Extremely preterm born infants and long-term neurodevelopmental outcomes. Acta Paediatr. 2020;109(7):1499–1500.
Stiles J, Jernigan TL. The basics of brain development. Neuropsychol Rev. 2010;20(4):327–348. doi:10.1007/s11065-010-9148-4
Pascal A, Govaert P, Oostra A, Naulaers G, Ortibus E, Van den Broeck C. Neurodevelopmental outcome in very preterm and very-low-birth-weight infants born over the past decade: a meta-analytic review. Dev Med Child Neurol. 2018;60(4):342–355.
De Bruyn N, Hanssen B, Mailleux L, Van den Broeck C, Samijn B. Early intervention including an active motor component in preterms with varying risks for neuromotor delay: a systematic review and narrative synthesis. J Clin Med. 2025;14(4):1364. doi:10.3390/jcm14041364
Palić I, Palić Đ. An overview of neuroprotective strategies in preterm neonates. Preventive Paediatrics. 2025;11(1–2):1–5. doi:10.46793/PP241127001P
Veković B, Sekulović G, Živković Z, Veković V. Bronchopulmonary dysplasia – a chronic lung disease of preterm infants. Preventivna pedijatrija. 2023;9(1–2):10–12.
Dirks T, Hielkema T, Hamer EG, Reinders-Messelink HA, Hadders-Algra M. Infant positioning in daily life may mediate associations between physiotherapy and child development: video-analysis of an early intervention RCT. Res Dev Disabil. 2016;53–54:147–157.
Hamer EG, Hielkema T, Bos AF, Dirks T, Hooijsma SJ, Reinders-Messelink HA, et al. Effect of early intervention on functional outcome at school age: follow-up and process evaluation of a randomized controlled trial in infants at risk. Early Hum Dev. 2017;106–107:67–74.
Hielkema T, Hamer EG, Boxum AG, La Bastide-Van Gemert S, Dirks T, Reinders-Messelink HA, Maathuis CGB, Verheijden J, Geertzen GHB, Hadders-Algra M, et al. LEARN2MOVE 0–2 years, a randomized early intervention trial for infants at very high risk of cerebral palsy: neuromotor, cognitive, and behavioral outcome. Disabil Rehabil. 2020;42(26):3752–3761.
Rodovanski GP, Reus BAB, Damiani AVC, Mattos KF, Moreira RS, dos Santos AN. Home-based early stimulation program targeting visual and motor functions for preterm infants with delayed tracking: feasibility of a randomized clinical trial. Res Dev Disabil. 2021;110:103871
